Litania do świętego Judy Tadeusza – tekst modlitwy

Litania do św. Judy Tadeusza – modlitwa o nadzieję w trudnej sprawie

Litania do św. Judy Tadeusza jest modlitwą, w której katolicy proszą Boga o pomoc za wstawiennictwem apostoła Jezusa Chrystusa, wspominanego razem ze św. Szymonem 28 października. Św. Juda Tadeusz, Judasz Iskariota i List Judy to trzy ważne punkty biblijnego kontekstu, które pomagają modlić się świadomie, bez mylenia osób i bez składania sobie nierealnych obietnic.

W Parafii Gniew modlitwa prywatna może prowadzić do spokojnej rozmowy z Bogiem, ale nie jest religijnym „kontraktem” na szybkie rozwiązanie kryzysu. Gdy trudność dotyczy zdrowia, przemocy, uzależnienia, prawa lub bezpieczeństwa rodziny, modlitwę trzeba połączyć z konkretnym działaniem i pomocą właściwych osób.

• Św. Juda Tadeusz – apostoł Jezusa Chrystusa, którego tradycja katolicka otacza szczególną modlitwą w sprawach po ludzku bardzo trudnych.
• 28 października – liturgiczne święto Apostołów Szymona i Judy w kalendarzu rzymskim.
• Wstawiennictwo świętych – prośba skierowana do Boga, a nie zastąpienie osobistej odpowiedzialności za decyzje.
• Modlitwa o nadzieję – prośba o światło, cierpliwość, pojednanie i odwagę do wykonania następnego kroku.

Kim był św. Juda Tadeusz?

Św. Juda Tadeusz był jednym z apostołów Jezusa Chrystusa, wymienianych w Ewangelii według św. Łukasza wśród Dwunastu (źródło: Łk 6,12-16, Biblia Tysiąclecia).

W przekazach nowotestamentalnych jego imię występuje w różnych formach, dlatego czytelnik może spotkać określenia „Juda”, „Juda Jakubowy” lub „Tadeusz”. Nie daje to podstawy do utożsamiania go z uczniem, który wydał Jezusa. W modlitwie liczy się prosta prawda: prosimy o wstawiennictwo apostoła, świadka Chrystusa.

Z duszpasterskiego doświadczenia wynika, że wiele osób zaczyna tę modlitwę właśnie w chwili bezradności: po długiej chorobie w rodzinie, podczas konfliktu małżeńskiego, przed ważną decyzją albo po utracie pracy. Dobrze wtedy nazwać problem uczciwie, a nie ograniczać się do ogólnej prośby „żeby było lepiej”.

Czy Juda Tadeusz to Judasz Iskariota?

Nie. Św. Juda Tadeusz jest apostołem Jezusa, a Judasz Iskariota to uczeń, który zdradził Jezusa; są to dwie różne postacie Nowego Testamentu (źródło: Łk 6,12-16).

To rozróżnienie ma znaczenie nie tylko historyczne. Chroni przed powielaniem błędu, który czasem pojawia się w skrótowych opisach internetowych. Imię Juda było w świecie biblijnym znane, podobnie jak dziś powtarzają się imiona Jan, Piotr czy Maria. Samo brzmienie imienia nie przesądza więc o tożsamości człowieka.

„Nie przestają wstawiać się za nami u Ojca.” – Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1992

Tekst Litanii do św. Judy Tadeusza

Tekst Litanii do św. Judy Tadeusza poniżej ma układ do wspólnego lub indywidualnego odmawiania: wezwania prowadzą do prośby o wstawiennictwo, a odpowiedzią jest „módl się za nami”. Przed publicznym użyciem w kościele należy potwierdzić brzmienie z zatwierdzonym modlitewnikiem lub wskazówkami duszpasterza.

Można ją odmawiać powoli, bez pośpiechu. Jedna osoba czyta wezwania, a druga albo cała rodzina odpowiada. Gdy modlisz się samodzielnie, wypowiadaj odpowiedź także na głos lub w sercu. Rytm litanii nie ma być testem pamięci. Ma porządkować prośbę.

• Rozpoczęcie modlitwy – wybierz spokojne miejsce i odłóż telefon na około 10 minut, jeśli sytuacja na to pozwala.
• Intencja – nazwij jedną konkretną sprawę, na przykład pojednanie z bliską osobą albo odwagę przed leczeniem.
• Odpowiedź „módl się za nami” – powtarzaj ją po każdym wezwaniu jako wyraz ufności, a nie automatyczną formułę.
• Zakończenie – dodaj własnymi słowami prośbę o rozeznanie i gotowość do działania.

Jak odmawiać wezwania litanii?

Zacznij od znaku krzyża, wypowiedz intencję w jednym zdaniu i po każdym wezwaniu odpowiedz: „módl się za nami”.

Poniższa forma zachowuje klasyczny układ litanii. Jej sednem jest prośba o modlitwę świętego, a nie przekonanie, że samo wypowiedzenie słów zwalnia człowieka z rozmowy, leczenia, naprawienia błędu czy zwrócenia się po pomoc.

Kyrie, eleison. Chryste, eleison. Kyrie, eleison.

Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba, Boże – zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże – zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty, Boże – zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, Jedyny Boże – zmiłuj się nad nami.

Święta Maryjo – módl się za nami.
Święty Judo Tadeuszu – módl się za nami.
Apostole Jezusa Chrystusa – módl się za nami.
Wierny uczniu Pana – módl się za nami.
Świadku Ewangelii – módl się za nami.
Głosicielu nadziei – módl się za nami.
Bracie Apostołów – módl się za nami.
Przyjacielu ubogich i cierpiących – módl się za nami.
Patronie spraw trudnych – módl się za nami.
Pomocniku w chwilach zwątpienia – módl się za nami.
Orędowniku rodzin przeżywających kryzys – módl się za nami.
Wspomożycielu szukających pokoju serca – módl się za nami.
Patronie proszących o wytrwanie – módl się za nami.
Przewodniku w podejmowaniu dobrych decyzji – módl się za nami.
Święty Judo Tadeuszu – módl się za nami.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – zmiłuj się nad nami.

Módl się za nami, święty Judo Tadeuszu. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Jaka modlitwa kończy Litanię do św. Judy Tadeusza?

Po litanii można odmówić krótką modlitwę: „Boże, przez wstawiennictwo św. Judy Tadeusza daj mi nadzieję, roztropność i siłę do czynienia dobra. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen”.

Nie trzeba dodawać wielu słów. Czasem najbardziej uczciwa modlitwa brzmi: „Panie, nie wiem, co zrobić. Pokaż mi pierwszy krok”. Jeśli modlitwa dotyczy relacji, pomocnym krokiem może być telefon, przeprosiny albo zgoda na rozmowę z mediatorem. Jeśli dotyczy zdrowia – umówienie wizyty u lekarza.

Patron spraw trudnych – co oznacza ta tradycja?

Patron spraw trudnych to tradycyjne określenie św. Judy Tadeusza w pobożności katolickiej, nie zaś definicja dogmatu ani obietnica natychmiastowego cudu. Modlitwa przez jego wstawiennictwo ma prowadzić do nadziei, wytrwałości i zwrócenia się ku Bogu, zgodnie z nauką Kościoła o komunii świętych (KKK 956).

Takie nabożeństwo może być szczególnie potrzebne wtedy, gdy człowiekowi brakuje języka do opowiedzenia o lęku. Nie wolno jednak budować na nim presji: „jeśli nie otrzymałem tego, o co prosiłem, modliłem się źle”. Chrześcijańska nadzieja nie polega na wymuszaniu wyniku.

• Trudna decyzja – prośba o roztropność powinna łączyć modlitwę z zebraniem faktów i rozmową z kompetentną osobą.
• Kryzys rodzinny – prośba o zgodę może prowadzić do spokojnego kontaktu, terapii rodzinnej lub mediacji.
• Choroba – modlitwa o siłę nie zastępuje diagnozy, leczenia ani zaleceń lekarza.
• Żałoba – modlitwa o nadzieję może pomóc przeżyć stratę, ale silny i długotrwały kryzys wymaga także wsparcia bliskich lub specjalisty.
• Problemy finansowe – prośba o światło może towarzyszyć rozmowie z doradcą, wierzycielem albo instytucją pomocy społecznej.

Dlaczego św. Juda Tadeusz jest patronem spraw trudnych?

Św. Juda Tadeusz jest nazywany patronem spraw trudnych przez utrwaloną tradycję modlitewną, która zachęca wiernych do ufności w sytuacjach po ludzku ciężkich.

Nie przedstawiajmy tej tradycji w sensacyjnym tonie. Kościół nie uczy, że święty „załatwia” sprawy poza wolnością człowieka, odpowiedzialnością moralną czy działaniem łaski. Święci modlą się za ludzi, a człowiek nadal podejmuje decyzje i ponosi ich skutki.

„Walczcie o wiarę raz tylko przekazaną świętym.” – List Judy 3, Biblia Tysiąclecia

Czy modlitwa gwarantuje szybkie rozwiązanie problemu?

Nie. Modlitwa nie gwarantuje terminu, konkretnego wyniku ani spełnienia każdej prośby dokładnie w formie oczekiwanej przez człowieka.

To ważne zwłaszcza przy sprawach bolesnych. Osoba, która modli się o uzdrowienie, nie powinna przerywać leczenia. Kto prosi o wyjście z długu, nie powinien ignorować wezwań do zapłaty. Kto doświadcza przemocy, powinien szukać natychmiastowej ochrony i kontaktu z odpowiednimi służbami. Treść modlitwy nie zastępuje konsultacji z lekarzem, prawnikiem, psychologiem ani doradcą.

Jak odmawiać Litanię do św. Judy Tadeusza w intencji osobistej?

Litanię do św. Judy Tadeusza odmawiaj w czterech prostych krokach: nazwij intencję, przeczytaj wezwania bez pośpiechu, powierz Bogu konkretną decyzję i wykonaj możliwy następny krok. Taka praktyka pomaga połączyć modlitwę z odpowiedzialnością, a nie uciec od rzeczywistości.

Nie ma obowiązku odmawiania litanii o konkretnej godzinie, przed obrazem ani przez określoną liczbę dni. Regularność może jednak pomóc. Przykładowo można modlić się przez dziewięć kolejnych dni, łącząc litanię z fragmentem Ewangelii lub Listu Judy.

1. Wybierz intencję – sformułuj ją jasno, na przykład: „Proszę o cierpliwość w rozmowie z synem”.
2. Przeczytaj fragment Pisma – sięgnij do Łk 6,12-16 albo krótkiego Listu Judy, aby modlitwa była zakorzeniona w Słowie Bożym.
3. Odmów litanię – czytaj każde wezwanie spokojnie, zostawiając chwilę ciszy po odpowiedzi.
4. Uczyń dobro – wybierz jeden realny gest, na przykład telefon do bliskiego, zapis na wizytę lub uporządkowanie dokumentów.
5. Wróć do intencji wieczorem – podziękuj za pomoc, nawet jeśli rozwiązanie nie przyszło od razu.

O co można prosić św. Judę Tadeusza?

Można prosić o nadzieję, wytrwanie, pojednanie w rodzinie, światło w decyzji i pokój serca, powierzając te sprawy Bogu przez wstawiennictwo św. Judy Tadeusza.

Dobrze unikać prośby, która krzywdzi drugą osobę albo próbuje odebrać jej wolność. Zamiast modlić się, by ktoś „musiał” podjąć określoną decyzję, proś o prawdę, uczciwą rozmowę i dobro dla wszystkich stron. To trudniejsze, lecz bardziej dojrzałe.

Jak połączyć modlitwę z konkretnym działaniem?

Najpierw wskaż jeden możliwy krok do wykonania w ciągu 24 godzin, a potem powierz go Bogu podczas litanii.

Przykładów jest wiele: osoba po konflikcie może napisać krótką wiadomość bez oskarżeń; ktoś przed egzaminem może rozpisać plan nauki na 45 minut; chory może przygotować pytania do lekarza; małżonkowie mogą ustalić spokojny termin rozmowy. Modlitwa o nadzieję nie usuwa wysiłku. Pomaga go podjąć.

28 października – święto Apostołów Szymona i Judy

28 października Kościół rzymskokatolicki obchodzi święto Apostołów Szymona i Judy, dlatego tego dnia liturgia szczególnie przypomina ich świadectwo wiary. Przed publikacją ogłoszeń na kolejny rok należy sprawdzić lokalny kalendarz liturgiczny, ponieważ układ celebracji może zależeć od rangi dnia w danej diecezji.

W parafii dzień święta może być dobrą okazją do uczestnictwa we Mszy Świętej, spowiedzi, wspólnej modlitwy lub przeczytania fragmentu Pisma Świętego. Nie trzeba czekać do 28 października, aby odmawiać litanię, ale ta data pomaga przeżyć nabożeństwo w rytmie roku liturgicznego.

• Msza Święta 28 października – sprawdź aktualne godziny w zakładce Msze Święte Parafii Gniew.
• Sakrament pokuty – przygotuj się do pojednania z Bogiem, korzystając z informacji o spowiedzi w Parafii Gniew.
• Modlitwa domowa – odmów litanię z rodziną lub przeczytaj kilka wersetów z Listu Judy.
• Intencja wspólnotowa – powierz Bogu osoby chore, samotne oraz przeżywające rodzinny konflikt.

Kiedy jest wspomnienie św. Judy Tadeusza?

Wspomnienie Apostołów Szymona i Judy przypada 28 października w ogólnym kalendarzu liturgicznym Kościoła rzymskokatolickiego.

Data dotyczy wspólnego święta dwóch apostołów. Jeśli planujesz zamówić Mszę, przygotować ogłoszenie albo organizować nabożeństwo w Parafii Gniew, potwierdź aktualne godziny i formę celebracji w kancelarii lub bieżących ogłoszeniach parafialnych.

Jak przeżyć 28 października w parafii?

Przeżyj 28 października przez udział we Mszy Świętej, chwilę ciszy po Komunii i konkretny gest miłosierdzia wobec osoby potrzebującej.

Może to być odwiedzenie samotnego sąsiada, telefon do kogoś po stracie, pojednanie w rodzinie albo wsparcie parafialnej zbiórki. Św. Szymon Apostoł i św. Juda Tadeusz przypominają, że wiara nie kończy się na prywatnym wzruszeniu.

List Judy – jak korzystać z Pisma Świętego w modlitwie?

List Judy to krótka księga Nowego Testamentu, która zachęca wspólnotę do trwania w wierze i zachowania czujności wobec zła. Jego autorstwo i dokładne utożsamienie Judy są przedmiotem badań biblijnych, dlatego nie należy przedstawiać tej kwestii jako bezspornego dowodu biograficznego dotyczącego apostoła.

W praktyce modlitwy ten list może być punktem wyjścia do pytania: gdzie dziś potrzebuję wytrwałości i prawdy? Przeczytanie kilku zdań przed litanią nadaje modlitwie biblijny kierunek i chroni ją przed traktowaniem jako magicznej formuły.

• List Judy 3 – przeczytaj wezwanie do troski o wiarę przekazaną świętym.
• List Judy 20-21 – zatrzymaj się przy zachęcie do budowania siebie na wierze i trwania w miłości Boga.
• Ewangelia według św. Łukasza 6,12-16 – odczytaj listę Dwunastu jako kontekst osoby św. Judy Tadeusza.
• Biblia Tysiąclecia – korzystaj z zatwierdzonego wydania lub tekstu używanego w liturgii w Polsce.

Co mówi List Judy o wytrwaniu?

List Judy zachęca wierzących do budowania siebie na wierze, modlitwy w Duchu Świętym i trwania w miłości Boga (źródło: Jud 20-21, Biblia Tysiąclecia).

To dobry punkt dla osoby, która czuje zniechęcenie. Wytrwanie nie musi oznaczać heroicznego wysiłku każdego dnia. Czasem oznacza jedną uczciwą rozmowę, odmówienie krótkiej modlitwy albo zgodę na przyjęcie pomocy.

Jak czytać Pismo Święte przed litanią?

Przeczytaj od 3 do 6 wersetów, wybierz jedno słowo, które porusza, i odnieś je do własnej intencji przed rozpoczęciem litanii.

Nie szukaj na siłę ukrytej odpowiedzi na każdy problem. Przykładowo słowo „miłosierdzie” może stać się prośbą o łagodność w domu, a słowo „wiara” – zachętą, aby nie rezygnować z pomocy po pierwszym niepowodzeniu. Więcej podpowiedzi znajdziesz w materiale czytania biblijne i modlitwa Słowem Bożym.

Litania a nowenna do św. Judy Tadeusza – czym się różnią?

Litania a nowenna do św. Judy Tadeusza różnią się przede wszystkim formą: litania składa się z kolejnych wezwań i odpowiedzi, natomiast nowenna jest modlitwą podejmowaną przez dziewięć kolejnych dni. Obie praktyki mogą wyrażać tę samą intencję, lecz żadna nie jest mechanizmem gwarantującym określony rezultat.

Wybór zależy od sytuacji i możliwości. Litania może trwać około 8-12 minut, zależnie od tempa. Nowenna wymaga regularności przez dziewięć dni. Jeśli ktoś jest w ostrym kryzysie, lepiej nie dokładać sobie presji perfekcyjnego wykonania praktyki, ale modlić się prosto i szukać realnego wsparcia.

Element	Litania do św. Judy Tadeusza	Nowenna do św. Judy Tadeusza
Układ	Wezwania oraz stała odpowiedź modlących się.	Modlitwa rozłożona na 9 kolejnych dni.
Czas	Zwykle około 8-12 minut przy spokojnym odmawianiu.	Krótka codzienna modlitwa przez 9 dni.
Cel	Wspólna lub osobista prośba o wstawiennictwo.	Wytrwałe powierzanie jednej intencji Bogu.
Obowiązek	Nie jest obowiązkową praktyką liturgiczną.	Nie jest obowiązkiem ani warunkiem otrzymania łaski.

• Litania – wybierz ją, gdy potrzebujesz krótkiej modlitwy w domu, kościele lub podczas spotkania rodziny.
• Nowenna – wybierz ją, gdy chcesz przez dziewięć dni wracać do jednej intencji i obserwować własne decyzje.
• Msza Święta – wybierz udział w Eucharystii jako centrum życia wiary, nie jako dodatek do prywatnej praktyki.
• Rozmowa duszpasterska – wybierz ją, gdy intencja budzi lęk, poczucie winy albo wymaga rozeznania moralnego.

Czy można łączyć litanię i nowennę?

Tak. Możesz przez dziewięć dni odmawiać litanię jako część nowenny, jeśli taka forma pomaga ci zachować skupienie i wolność.

Nie zwiększaj jednak liczby modlitw ze strachu, że Bóg inaczej nie wysłucha. Lepiej przez dziewięć dni modlić się spokojnie i uczciwie niż odhaczać wiele form bez uwagi. W sprawach parafialnych pomocne mogą być także aktualne nabożeństwa i modlitwy.

Czy obraz św. Judy Tadeusza jest konieczny?

Nie. Obraz św. Judy Tadeusza nie jest warunkiem modlitwy, choć może pomóc niektórym osobom w skupieniu.

W centrum modlitwy stoi Bóg, a wizerunek ma charakter pomocniczy. Jeśli obraz rozprasza lub budzi niepokój, odłóż go i módl się przy krzyżu, otwartej Biblii albo po prostu w ciszy. Nie przypisuj przedmiotowi mocy, której Kościół mu nie przypisuje.

Modlitwa w domu i we wspólnocie Parafii Gniew

Modlitwa w domu i we wspólnocie Parafii Gniew nabiera pełniejszego sensu, gdy prowadzi do Eucharystii, pojednania i troski o drugiego człowieka. Litania do św. Judy Tadeusza może być odmawiana indywidualnie, w rodzinie lub w grupie modlitewnej, zawsze z szacunkiem dla liturgii i aktualnych wskazówek parafii.

W domu wystarczy prosty porządek: znak krzyża, intencja, fragment Pisma, litania i chwila ciszy. We wspólnocie dobrze wcześniej ustalić osobę prowadzącą oraz odpowiedzi. Dzięki temu modlitwa nie zamienia się w chaotyczne spotkanie, lecz staje się wspólnym wołaniem.

• Rodzina – wybierz jedną intencję wspólną, na przykład zdrowie chorego lub zgodę po konflikcie.
• Osoba samotna – odmów litanię o stałej porze, na przykład po wieczornej modlitwie, bez poczucia przymusu.
• Grupa parafialna – prowadzący powinien podać tempo, a uczestnicy odpowiadać wspólnie i wyraźnie.
• Udział w liturgii – sprawdź, czy parafia zapowiada nabożeństwo, i zachowaj pierwszeństwo Mszy Świętej.
• Pomoc bliźniemu – po modlitwie wybierz jeden praktyczny czyn miłosierdzia wobec konkretnej osoby.

Czy można odmawiać litanię samodzielnie?

Tak. Litanię do św. Judy Tadeusza można odmawiać samodzielnie, odpowiadając na wezwania własnym głosem albo w sercu.

Samotna modlitwa nie jest gorsza od wspólnej. Jeśli jednak przeżywasz długotrwały kryzys, izolację lub silny lęk, nie zamykaj się wyłącznie w prywatnej praktyce. Zadzwoń do zaufanej osoby, skontaktuj się z duszpasterzem lub specjalistą.

Jaką intencję wybrać na dziś?

Wybierz jedną intencję, którą potrafisz wypowiedzieć w prostym zdaniu, na przykład: „Proszę o pokój w naszej rodzinie i odwagę do rozmowy”.

Krótka, konkretna intencja pomaga nie odpływać w natłok myśli. Możesz też dopisać ją w notatniku i po tygodniu sprawdzić, jakie kroki udało się podjąć. To nie miernik „skuteczności” modlitwy, lecz sposób na uczciwe zauważenie drogi, którą przechodzisz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy św. Juda Tadeusz to Judasz Iskariota?

Nie. Św. Juda Tadeusz jest apostołem Jezusa Chrystusa, natomiast Judasz Iskariota jest uczniem, który zdradził Jezusa. Ewangeliczne listy apostołów pozwalają rozróżnić te postacie, mimo podobieństwa imion.

Dlaczego św. Juda Tadeusz jest patronem spraw trudnych?

To tradycyjne określenie obecne w katolickiej pobożności. Zachęca do modlitwy o nadzieję i wytrwanie, ale nie jest obietnicą automatycznego rozwiązania problemu.

Kiedy jest wspomnienie św. Judy Tadeusza?

Św. Juda Tadeusz jest wspominany razem ze św. Szymonem Apostołem 28 października. Przed planowaniem parafialnego nabożeństwa sprawdź bieżący kalendarz liturgiczny i ogłoszenia Parafii Gniew.

Czy można modlić się Litanią do św. Judy Tadeusza za rodzinę?

Tak. Możesz prosić o zgodę, przebaczenie, zdrowie, cierpliwość i światło w trudnych rozmowach rodzinnych. Gdy problem obejmuje przemoc, uzależnienie lub zagrożenie bezpieczeństwa, modlitwę połącz z natychmiastowym szukaniem pomocy.

Czy obraz św. Judy Tadeusza jest konieczny?

Nie. Obraz może pomóc w skupieniu, ale nie jest warunkiem modlitwy ani źródłem jej skuteczności. Możesz modlić się przy krzyżu, z Biblią lub bez żadnych przedmiotów.

Czy litanię trzeba odmawiać przez dziewięć dni?

Nie. Litania może być odmówiona jednorazowo lub wielokrotnie, a dziewięć dni dotyczy formy nowenny. Regularność ma służyć modlitwie, a nie budzić lęk przed pominięciem dnia.

O co można prosić w modlitwie do Judy Tadeusza?

Można prosić o nadzieję, roztropność, pojednanie, siłę w chorobie i wytrwanie w dobrym. Prośba powinna szanować wolność innych ludzi oraz prowadzić do odpowiedzialnego działania.

Źródła i literatura

Poniższe źródła pomagają zweryfikować biblijne i teologiczne informacje użyte w artykule. Tekst litanii przed publikacją drukowaną lub wykorzystaniem podczas publicznego nabożeństwa warto porównać z zatwierdzonym modlitewnikiem używanym w danej wspólnocie.

1. Biblia Tysiąclecia – Ewangelia według św. Łukasza, rozdział 6, lista Apostołów, dostęp sprawdzany przed publikacją.
2. Biblia Tysiąclecia – List Judy, tekst Nowego Testamentu, dostęp sprawdzany przed publikacją.
3. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, Watykan, 1992.
4. Stolica Apostolska, materiały dotyczące wiary i liturgii Kościoła katolickiego.